محمد رضا واليزاده معجزى
96
تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )
از رويه زمامدارى و حكومت ميرزا تقى خان اميركبير پيروى مىكرد . غافل از اينكه اميركبير شدت عمل را در مواقعى به كار مىبست كه مصلحت وقت بود . وى بنا به نوشته مؤلف تاريخ منتظم خسرو خان سرلك را هم كه زياد مزاحم مردم بود ، در سال 1265 دستگير ساخته مغلولا نزد اميركبير فرستاد . يكى از وقايع مهم ايام حكمرانى احتشام الدوله در لرستان موضوع حمله دولت انگلستان به جزيره خارك و پياده كردن سرباز در بندر بوشهر است ، به جهت تخليه هرات از سپاه ايران . خانلر ميرزا احتشام الدوله كه حكومت لرستان و خوزستان را داشت ، به فرمان شاه مأمور توقيف سپاهيان انگليس شد لكن باوجود رشادتهايى كه از شاهزاده و سپاهيانش مشور شد ، باز هم شكست يافتند و بالاخره دولت ايران ناچار شد كه هرات را تخليه سازد . خانلر ميرزا به عنوان تبعيت از روش اميركبير و براى برقرارى نظم و آرامش در سختگيرى و اجراى تنبيهات سخت امتناع نداشت . وى بعد از اينكه مدتى را در لرستان به كشمكش با سران عشاير گذرانيد ، به ملاقات اميركبير رفت . ميرزا تقى خان از شاهزاده جوياى اوضاع لرستان شد . خانلر ميرزا در جواب گفت : " از فرط امنيت در آنجا گرگ و بره در كنار همديگر آرميدهاند " و به خيال خود اين جواب قاطع و محكم خاطر امير را از جانب لرستان راحت و آسوده ساخت . ولى بر خلاف انتظار او اخمها را درهم كشيد و گفت : " انتظار من اين است كه در لرستان اصلا گرگى وجود نداشته باشد كه بره در كنار او آسوده و از شر و گزند او مصون و محفوظ باشد . " خانلر ميرزا و احتشام الدوله كه مىخواست در ميان شاهزادگان به عرضه و لياقت مشهور باشد ، در همان اوايل ورود به لرستان متوسل به قوه قهريه گرديد و آنقدر سختگيرى كرد كه عشاير را از خود ظنين نمود و همه از هول جان سر به طغيان برداشتند . با اين حال خانلر ميرزا از حكام خوب عصر قاجاريه است و از مفاسد اخلاقى بسيارى كه شاهزادهاى قاجاريه به آنها مبتلا بودهاند ، مبرى بوده است و در ازاء خدمات نمايان خود چند مرتبه ناصر الدين شاه در مقام تشويق او برآمد . چنانكه در سال 1266 يك قباى نظامى ميرپنجى و يك قلعه نشان نقره از درجه اول با حمايل آن براى او فرستاد و در سال 1270 نشان تمثال را به او اعطا كرد . از سال 1267 تا سال 1269 برادرش ايلدرم ميرزا از طرف مشار اليه در
--> نصر اللّه خان مدتى به تهران تبعيد گرديد . ولى دوباره به محل بازگشت و همواره مورد لطف ناصر الدين شاه بود نامهها و فرمانهاى شاه به او در زمان بعد از آزادى و بازگشت ، هنوز موجود است . نك . " چهار سند تاريخى دربارهء دالوندها " ، حميد رضا دالوند ، كتاب لرستان ، بكوشش سيد فريد قاسمى ، تهران : حروفيه 1378 ، ص 79 ] .